تیر ۱۹۱۳۹۴
 

خاندان مجتهدی یکی از خاندان های عالم خیز و بنام تبریز در دوره قاجاری و اوایل پهلوی است. اجداد وی تا پنج نسل از علمای معروف تبریز به شرح زیر: پدر مرحوم میرزا عبدالله مجتهدی، حاج میرزا مصطفی مجتهدی (متوفی به سال ۱۳۳۷ ق) جد ایشان حاج میرزا حسن مجتهد (متوفی به سال ۱۳۳۷ ق) و نیای ایشان حاج میرزا باقر (متوفی به سال ۱۲۸۵ ق) و حاج میرزا احمد مجتهد (متوفی به سال ۱۲۶۵ ق) همه از خاندان علم و مجتهدان بوده اند (جعفریان، ۱۳۸۱، ص ۱۱).
حاج میرزا احمد سرسلسله ی خاندان مجتهدی تبریز، مردی فرهیخته، فقیه و ادیب بود؛ فرزندان مجتهدی داشت از آن جمله میرزا جوادآقا مجتهد (متوفی به سال ۱۳۱۳ ق) از شاگردان شیخ انصاری که در جریان مبارزه با امتیازنامه ی تنباکو در آذربایجان محور مبارزات به شمار می رفت (بامداد، ج ۱، ۱۳۷۱، ص ۳۰۶)
ادامه مطلب

تیر ۱۰۱۳۹۴
 

بازگشت به عراق؛نماز جمعه و نظریه نیابت عام
با توجه به سابقه صدارت سید شریف شیرازی و پایان آن در زمان نجم ثانی محتمل است که تغییر و حد اقل تضعیف سیاست های مذهبی ای که در زمـان نجم ثـانی،به ویژه در رابطه با به کارگیری علمای شیعۀ عراق برای ترویج تشیع، اتخاذ شده بود پس از مرگ امیر نجم در۹۱۸ ه‍ ق و بـازگشت شیرازی به صدارت آغاز شده باشد.این موضوع به ویژه در بررسی زمان و عـلت بازگشت کرکی بـه نجف اهمیت دارد. ما از ۹۱۸ تا۹۲۰ ه‍ ق اطلاعی از زندگی او نداریم. پس از مرگ نجم ثانی و هجوم ازبکان به خراسان و تسخیر مشهد بـه دست آنـها(رک:حسینی:۱۳۷۹:۵۹؛روملو،۱۳۸۴:۱۰۷۳)،مشهد دیگر محل مناسبی برای ماندن او نبود. ادامه مطلب

خرداد ۲۸۱۳۹۴
 

سفر کرکی به ایران(۹۱۹ ه‍ ق)
امروزه یکی از نقاط تأکید اصلی در تحلیل موضع کرکی در برابر حاکمیت صفوی سفر او به ایران دراواسط سال ۹۱۶ ه‍ ق است که غالبا در قالب کلیشه ای مهاجرت علمای عاملی بررسی شده است.۱۲ولی مـاماجرا را خـارج از چارچوب فرض هرگونه طرحی ازاقدامی جمعی بررسی می کنیم و می کوشیم تلاش خودرا تنها بر تحلیل سفر کرکی متمرکز سازیم.امروزه اخبار و شواهدی در دست داریم که نـشان مـی دهندکرکی در زمان شاه اسماعیل مدتی را در ایـران گـذراند وحد اقل سال ۹۱۷ ه‍ ق را در مشهد بود.اما دربارۀ ماهیت این سفر و چگونگی و زمان دقیق آن در منابع اطلاعات روشنی یافت نمی شود.ما برای بازسازی روایت خوداز این واقعه در درجۀ اول بـر اطـلاعاتی تکیه خواهیم کرد که شـیخ ابـراهیم قطیفی در لابه لای آثارش به جاگذاشته است؛جایی که انتظارش را نداریم. ادامه مطلب

خرداد ۱۸۱۳۹۴
 

حکومت صفوی صحنه نخستین و فراگیرترین تجربه تعامل رهبری دینی با نهاد سیاسی در دوران رسمیت تشیع در ایران بود. در آن زمان، به ویژه در ایام استقرار حکومت صفوی (دوران شاه اسماعیل ۹۰۷-۹۳۰ﻫ.ق)، از سویی نخستین مبانی رفتار نهاد سیاسی در عرصه های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی با توضیح و تبیین رهبر دینی شکل گرفت و از سوی دیگر، موجب بروز تفاوت نگرش ها در میان عالمان دینی شد که تالیف رساله های جدلی را در پی داشت. در این مقاله به زندگی و نحوه رفتار عملی و نظری محقق کرکی به عنوان یکی از مؤثرترین فقیهان سده دهم هجری در مواجهه با حکومت صفوی در دوره شاه اسماعیل اول توجه شده است.
ادامه مطلب

خرداد ۰۴۱۳۹۴
 

مقدمه: در فرهنگ اسلامی نماز جمعه دارای جایگاه و اهمیت ویژه ای است. لذا بررسی و آسیب شناسی این فریضه، امری مهم و اساسی است. بر این اساس تحقیق حاضر با این هدف انجام شد که عوامل مرتبط با میزان شرکت کارکنان یک واحد نظامی در نماز جمعه را شناسایی نماید.
روش ­ روش تحقیق زمینه یابی (پیمایشی) است. ابـزار مـورد استـفاده برای جمع­آوری اطلاعات و سنجش متغیرها، پرسش­نامه محقق­ساخته با ابعاد مشخصات دموگرافیک، وضعیت شرکت در نماز جمعه و عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی مرتبط با شرکت در نماز جمعه بود. جامعه آماری پژوهش کارکنان یک واحد نظامی در کشور بودند که تعداد ۱۲۰۵ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای بود. یافته­ها : دو عامل “نگرش و اعتقاد به نماز جمعه” و “میزان تقیدات مذهبی افراد” بیشترین تاثیر را در شرکت یا عدم شرکت در نماز جمعه داشت. همچنین میزان شرکت در نماز جمعه با جنسیت، سابقه جبهه، سابقه جانبازی و نوع عضویت کارکنان ارتباط داشت. نتیجه­گیری : افزایش تقیدات مذهبی، تلاش برای بهبود نگرش و افزایش اعتقاد نسبت به نماز جمعه، انجام اقداماتی در جهت فراهم سازی تسهیلاتی برای شرکت افراد به صورت خانوادگی و در قالب گروه­های همکاران، هم­محلی، هم­مسجدی و سایر گروه­ها در نماز جمعه و فراهم سازی تسهیلات تردد رایگان و راحت به نماز جمعه، می تواند موجب افزایش میزان مشارکت افراد در نماز جمعه شود.
ادامه مطلب

اردیبهشت ۲۲۱۳۹۴
 

چکیده
پیدایی حکومت صفویه در نخستین سال های سـده ی دهم هـجری/شانزدهم مـیلادی، یکی از مهم ترین تحولات تاریخ ایران و اسلام است.از مهم ترین ویژگی های حکومت صفویه، رسمیت [عمومیت و اشاعه ]بخشیدن به مذهب شیعه ی دوزاده امامی در گستره ی ایران بـزرگ آن روزگار و تأسیس حکومتی مبتنی بر آن است.در این میان نقش فقیهان و عالمان شیعه و اقدامات آنـان در فراهم آوردن مقدمات گسترش مـذهب شـیعه قابل توجه است.
یکی از این فقیهان و عالمان علامه شیخ محمد باقر مجلسی (۰۱۱۱-۷۳۰۱ هـ.) است. وی از نخستین و پرکارترین عالمان شیعی ایرانی است که به تجمیع، ترجمه و نشر احادیث امامان دوازده گانه ی شیعه(ع)به زبان فارسی پرداخت.مجلسی با قبول مناصب امامت جمعه،قضاوت و شـیخ الاسلامی در دوره ی شاه سلیمان (۵۰۱۱-۷۷۰۱ هـ.)و سپس شاه سلطان حسین(۵۳۱۱-۵۰۱۱ هـ.)با استفاده از نفوذ و قدرت خود تلاش فراوانی در جهت اصلاح امور خلق برپایه ی مبانی ناب شیعه و مبارزه با تصوف و فلسفه انجام داد. ادامه مطلب

اردیبهشت ۰۳۱۳۹۴
 

ورد علی إداره المجله عده أسئله تتعلق بهذا الموضوع،فجوابا علیها نقول:
بسم اللّه الرحمن الرحیم
الحمد للّه و صـلی اللّه عـلی سـیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم.
قد فرض اللّه علی عباده خمس صلوات فی الیوم و اللیله،و هی الظهر و العصر و المـغرب و العشاء و الصبح،و فرض یوم الجمعه هو صلاه الجمعه متی استوفت شروطها، فإن لم تستوف شـروطها فالفرض الظهر کباقی الأیـام،لا یـخالف فی ذلک أحد.و قد اشترط الشافعی لصحتها ألا یسبقها و لا یقارنها جمعه فی مکانها،أی فی البلد الذی أقیمت فیه.هکذا نص الشفعی،و علّله الأصحاب بأنه صلی اللّه علیه و سلم و الخلفاء الراشدین من بعده لم یقیموا فی البلد الواحد إلا جمعه واحـده،و لأن المقصود من الجمعه إظهار شعار الاجتماع،و اتفاق الکلمه،و کونها جمعه واحده أفضی الی هذا المقصود. ادامه مطلب

فروردین ۲۴۱۳۹۴
 

«رسانه به وسایل یا تدابیر فنی اطلاق می شود که ارتباط جمعی از طـریق آن به وقوع می پیوندد».
رسانه ها دارای طیف وسـیعی هـستند و از این رو، نهادهایی همچون نهاد نماز جمعه را نیز می توان به عنوان یک رسانه اسلامی در نظر گرفت که همانند ابزار و وسیله ای برای انتقال و ارتباط پیام نقش ایفاد می کند.در واقع نماز جمعه رسانه ای است که به صورت چـهره به چهره و مستقیم با مخاطبان خود ارتباط برقرار کرده و رابطه ای تعاملی و دو سویه را با آنها ایجاد می کند. مخاطبین این رسانه،منفعل و ایستاد نبوده و به صورت فعال و پویا در ارتباطی متقابل با رسانهء نماز جمعه همکاری می نمایند. ادامه مطلب

فروردین ۱۸۱۳۹۴
 

عصر اموی
در اثر ظهور اسلام،که خود خواستارم تبلیغ و انـتشار و تـوسعه مـیدان نفوذ و حکم خویش بود،تمام قلمرو اسلام از مساجد و منابر گرفته تا دارالحکومه و محافل و مجالس و منازل مردم،منبر خـطابه و کرسی سخنرانی گردید.
در نشر اصول و احکام قرآن و شرایع و قوانین اسلام و الزام و افحام مخالفان و رد شبهات و افترای دشـمنان،فن خطابه به کار می رفت.در آن مـوقع کـه قلمی در کار نبود، به منظور نشر دین نو و ایجاد وحدت دینی و گسترش حوزه اسلامی و سپس برای پیشرفت احزاب و مسلکهای متعدد و مجادله و مناظره با ادیان و مذاهب و مقاصد بسیاری چون مفاخرات،مناقضات و محاورات،زبان و بیان به شکل خـطابه و فنون سخنوری از عوامل مؤثر تبلیغ و پیشرفت مقاصد و نیل به آمال بود.
خطابه در عصر اموی و صدر اسلام ادامه مطلب

فروردین ۱۰۱۳۹۴
 

آنچه در ذیل می آید نگاهی به زوایای مختلف احیای تفکر دینی در مکتب امـام خـمینی رحـمه الله است. سلوک و روش ایشان در احیای اندیشه اسلامی برگرفته از سنت و روش پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در صدر اسلام یعنی انـعکاس شیوه رفتاری او و نیز تأسی از رویه اهل بیت علیهم السلام بود. از مهمترین ویژگیهای نهضت بـزرگ احیاگری امام خمینی رحـمه الله تـشخیص موانع و تحریفات عارض بر دین و جامعه دینی و ارائه راهکارهای جدی و اهتمام در اجرای آنها بود. بازسازی تفکر دینی از ناحیه ایشان در دو حوزه نظری و عملی صورت پذیرفت. بعضی از مؤلفه های این بازسازی در عرصه نظری احیای قـلمرو دین از حیث جامعیت آن نسبت به تمامی شؤونات دنیوی و اخروی انسان و مبارزه با سکولاریزم است. تشکیل حکومت اسلامی، احیای حج ابراهیمی و نماز جمعه نمونه هایی از این بازسازی در حوزه عملی است.
ادامه مطلب