شیوه نامه دانشنامه

 

ساختار مقالات
با توجه به گوناگونی سرواژه ها و پرشمار بودن نویسندگان، برای یکسان سازی مقاله ها، مدخل ها در چند بخش دسته بندی شده و روش تحقیق وساختار مقالات هر بخش به صورت زیر سامان می یابد:
۱ـ بخش مفاهیم:
مقالات بخش مفاهیم از نظر طرح داخلی در دو قسمت اصلی طبقه‌بندی شده و در هر قسمت از روش تحقیق متناسب استفاده می‌شود.
الف)زبان‌شناسی: بایسته است ابتدا پژوهشگر شناخت ادبیاتی از واژه ارائه دهد، مانند زبان، ساخت صرفی، ریشه واژه، واژه‌های مترادف و معنای اصطلاحی همچنین توضیح دهد که چقدر در معنای اصطلاحی واژه تضییق یا توسعه معنایی ایجاد شده است. در این قسمت از مقالات از روش‌شناسی زبانی و لغت نامه‌ها استفاده می‌شود.

ب)سنخ سنجی مقاله: بعد از زبان‌شناسی، سنخ مدخل و مقاله مشخص می شود؛ مدخل‌ها در بخش مفاهیم از سنخ‌های هستی‌شناسی و حکم‌شناسی تشکیل می‌شوند. مفاهیمی که از سنخ هستی شناسی است گاه بیانگر واقعیات تکوینی است و گاه بیانگر واقعیت هایی در حوزه عمل انسان است. در صورتی که مقاله از سنخ هستی‌شناسی تکوینی باشد، مانند مباحث کلامی، پژوهشگر باید ویژگی‌ها و علل آن را بررسی نماید. در این سنخ از مقالات از روش برهانی استفاده می‌شود و در صورتی که مقالات در حوزه عمل انسان باشد از روش توصیفی استفاده می شود مانند مباحث تاریخی که توضیح بیشتر آن در بخش شخصیت ها و مکان ها خواهد آمد.
در صورتی که مقاله از سنخ حکم‌شناسی (علوم موضع‌دار) باشد، مانند اخلاق و فقه، پژوهشگر می‌بایست به تبیین ارزش‌ها (باید‌ها و نبایدها) و چگونگی‌ها (ارکان، ترتیب، کیفیت) بپردازد. در این سنخ از مقالات از روش اجتهادی رایج در حوزه‌های علمیه استفاده می‌شود.

۲ـ بخش شخصیت‌ها و مکان‌ها:
در این بخش دو دسته مباحث مورد پژوهش قرار می‌گیرد؛ شخصیت ها و مکان ها و هر دو دسته بر روش توصیف و گزارش استوار است، همان گونه که تدوین دانشنامه چنین اقتضایی دارد. بر این اساس هر مدخلی پس از شناسایی، مورد مطالعه قرار می‌گیرد و مهم ترین محورهایی که ذیل هر مدخل دنبال می‌شود، چنین است:
در ذیل شخصیت ها، سه محور اصلی بررسی می شود؛

۱- بیوگرافی؛ در این محور پس از بیان نسب نامه فرد، زمان و مکان ولادت، نسب و خانواده، و دوران رشد و بالندگی، به چگونگی تربیت و تعلیم وی پرداخته می شد. طبعا در این مسیر از اساتید و نقش آفرینان یا مربیان او سخن به میان می آید.